Türkiye'nin Yeşil Dönüşümünde Tarihi Milat: Karbon Piyasası Yürürlükte
T.C. Resmî Gazete'nin 33407 sayılı nüshasında yayımlanan 'Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik', çevre politikaları ve sürdürülebilir sanayi dönüşümü açısından tarihi bir dönüm noktasını başlattı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) koordinasyonunda hazırlanan yeni düzenleme, Türkiye genelinde sera gazı emisyonlarının piyasa mekanizması üzerinden fiyatlandırılmasını ve karbon tahsisatlarının şeffaf bir borsada işlem görmesini güvence altına alıyor.
Kirleten Öder İlkesi ve Karbon Tahsisatlarının Borsada İşlemi
Yönetmeliğin getirdiği temel mekanizmaya göre; çimento, demir-çelik, enerji üretimi, kimya ve alüminyum gibi yüksek emisyon üreten sanayi tesislerine yıllık karbon salım kotaları tahsis edilecek. Kotasının altında salım yapan çevre dostu tesisler, ellerindeki fazla tahsisatları Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) bünyesinde kurulan karbon piyasasında satabilecek. Buna karşın belirlenen emisyon sınırını aşan tesisler, piyasadan ilave karbon kredisi satın almak veya ağır idari para cezalarıyla karşılaşmak zorunda kalacak. Sistem, sanayicileri doğrudan temiz teknolojiye yönlendirecek.
Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenlemesine (SKDM) Tam Uyum
Yürürlüğe giren mevzuat, Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olan Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile birebir entegrasyon sağlıyor. İhracatçı Türk şirketlerinin Avrupa gümrüklerinde milyarlarca avroluk ek karbon vergisiyle karşılaşmasının önüne geçecek olan ulusal emisyon ticaret sistemi, toplanacak karbon gelirlerinin doğrudan Türkiye'nin yeşil sanayi Ar-Ge fonlarına aktarılmasını hükme bağlıyor.
Sanayi Tesisleri ve KOBİ'ler İçin Geçiş Takvimi ve Destekler
Yetkililer, 2026 sonuna kadar tesislerin emisyon izleme, raporlama ve doğrulama altyapılarını tamamlayacağını bildirdi. Yeni sistem, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşmasında en güçlü ekonomik kaldıraç olarak kabul ediliyor. Çevre Ajansı denetim ekipleri fabrikalarda rehberlik faaliyetlerine başladı.